Besluit  Gemeenteraad

DE GEMEENTERAAD

MOTIVERING

Relevante voorgeschiedenis, feiten en context

Na een intensief traject met alle betrokken lokale besturen en projectverenigingen besloten de gemeenten Grobbendonk, Heist-op-den-Berg, Herentals, Herenthout, Herselt, Hulshout, Lier, Nijlen, Olen, Vorselaar en Westerlo om verder intergemeentelijk samen te werken rond erfgoed en cultuur. De elf gemeenten besloten om binnen de projectvereniging Erfgoed en Cultuur Zuiderkempen de volgende deelwerkingen uit te bouwen:

-          IOED Zuiderkempen Oost: een regioconforme IOED voor de gemeenten Grobbendonk, Herentals, Herenthout, Herselt, Hulshout, Olen, Vorselaar en Westerlo.

-          IOED Zuiderkempen West: een regioconforme IOED voor de gemeenten Heist-op-den-Berg, Lier en Nijlen.

-          Erfgoedcel Zuiderkempen: een regiogrensoverschrijdende cultureel erfgoedcel voor de elf gemeenten.

-          Cultuurregio Zuiderkempen: een regioconforme cultuurregio voor de gemeenten Grobbendonk, Herentals, Herenthout, Herselt, Hulshout, Olen, Vorselaar en Westerlo.

Voor de werking rond onroerend erfgoed (IOED) zijn de elf gemeenten op dit moment allemaal aangesloten bij een intergemeentelijk samenwerkingsverband. Het gaat in totaal over vier verschillende intergemeentelijke structuren in vier verschillende referentieregio’s: Kempens Karakter, Cultuur & erfgoed de Merode, Berg en Nete en IGEMO.

De elf gemeenten besloten dus om vanaf 2027 twee IOED’s uit te bouwen binnen de projectvereniging Erfgoed en Cultuur Zuiderkempen: IOED Zuiderkempen Oost en IOED Zuiderkempen West.

Procedure

De aanvraag van de erkenning als intergemeentelijke onroerenderfgoeddienst én van een Vlaamse werkingssubsidie als erkende intergemeentelijke onroerenderfgoeddienst voor de periode 2027-2032 moet uiterlijk op 15 januari 2026 worden ingediend bij het Agentschap Onroerend Erfgoed.

De minister beslist uiterlijk op 30 april 2026 over de erkenning én over de toekenning van de subsidie. In geval van een positieve beslissing maakt het agentschap samen met de erkende IOED een samenwerkingsovereenkomst op voor de subsidieperiode. Uiterlijk op 1 november 2026 ondertekenen het agentschap en de erkende IOED de samenwerkingsovereenkomst. De subsidie omvat personeelsmiddelen voor personeel in loondienst van het erkende intergemeentelijk samenwerkingsverband en gaat van start in 2027.

Budget

Het onroerenderfgoeddecreet voorziet een jaarlijkse Vlaamse werkingssubsidie van €120.000 voor de werking van de IOED. De lokale besturen zijn verplicht eenzelfde jaarlijks bedrag van €120.000 te investeren, volgens het zogenaamde principe van ‘1 euro voor 1 euro’. De lokale besturen besloten daarom om als groep een dotatie van €1,06/inwoner te voorzien. Zoals gestipuleerd in de statuten van de projectvereniging wordt de exacte dotatie per gemeente berekend op basis van een forfaitair bedrag en een bedrag per inwoner.

Meerjarenplan 2027-2032

Het meerjarenplan 2027-2032 van IOED Zuiderkempen Oost wordt toegevoegd in bijlage. Het beleidsplan kwam tot stand op basis van een evaluatie van de huidige IOED-werkingen in het werkingsgebied en een kort maar krachtig participatief beleidsplanningstraject met veel gesprekken met de betrokken actoren. Er werden ook twee grote participatiemomenten georganiseerd voor het erfgoedveld en de lokale besturen, met name op 27 september en 15 oktober 2025.

Juridisch kader

Het decreet lokaal bestuur van 12 december 2017 en latere wijzigingen.

Het regiodecreet van 3 februari 2023.

Het decreet van 10 juni 2022 tot wijziging van het onroerenderfgoeddecreet van 12 juli 2013.

Statuten van de projectvereniging Erfgoed en Cultuur Zuiderkempen (voorheen Kempens Karakter).

Gemeenteraadsbeslissing van 23 oktober 2025 inzake de samenwerkingsovereenkomst en statutenwijziging van Erfgoed en cultuur Zuiderkempen.